โรครกค้าง ในโคนม (Retained Placenta) - โรคที่สำคัญในโคนม

โรครกค้าง ในโคนม (Retained Placenta) จัดอยู่ในกลุ่มโรคที่เกี่ยวกับกระบวนการทำงานเมตาบอลิซึมของรางกายแม่โคนม โรคและความผิดปกติที่เกิดขึ้นในกลุ่มนี้ไม่ได้เกิดจากการติดเชื้อ แต่เกิดจากการจัดการด้านอาหาร โภชนะและการให้อาหารโคนมที่ไม่เหมาะสม มักพบในช่วงก่อนคลอดและคลอดใหม่

อาการ
รกไม่ขับออกมาภายใน 12 ชั่วโมงหลังคลอด ซึ่งรกที่ตกค้างอยู่นี้ย่อมเป็นอาหารเลี้ยงเชื้อโรคอย่างดี ทำให้เกิดการติดเชื้อในมดลูกตามมา ส่งผลเสียต่อความสมบูรณ์พันธุ์ กลับสัดช้า ผสมติดยาก

สาเหตุ
มีสาเหตุโน้มนำมาจากปัจจัยต่างๆ เช่น

- โคนมอ้วน มักมีปัญหาคลอดยาก รกค้างมากกว่าโคนมที่มีสภาพร่างกายเหมาะสม

- ปัญหาโคนมคลอดยาก

- ความเครียดต่าง ๆ ก่อให้เกิดการคลอดก่อนกำหนด

- การขาดวิตามินและแร่ธาตุบางตัว ก่อนคลอด เช่น วิตามิน อี, เอ แร่ธาตุ ซิลิเนียม ทองแดง ไอโอดีน เป็นต้น

- การติดเชื้อทางระบบสืบพันธุ์ บางโรคทำให้เกิดรกค้างได้

การรักษา
- ไม่แนะนำให้ล้วงปลดรกออก เพราะอาจทำให้เกิดแผลภายในมดลูก เกิดการติดเชื้อ ซึ่งก่อให้เกิดผลเสียอย่างอื่นตามมาอีก

- ฉีดฮอร์โมนช่วยเร่งการขับรก

- ให้ยาปฎิชีวนะ เพื่อช่วยควบคุมการติดเชื้อ

การป้องกัน
- ในช่วงพักการรีดนม 1 เดือนก่อนกำหนดคลอด เสริมวิตามินอี และแร่ธาตุซีลีเนียม โดยการฉีด หรือเสริมอาหารสูตรที่มีการเสริมวิตามิน อี และซิลิเนียมเป็นพิเศษ

- ไม่ควรขุนให้แม่โคนมอ้วนในช่วงพักการรีดนม

- พยายามจัดให้แม่โคนม 1 เดือนก่อนคลอดอยู่สบาย ไม่เครียด

- ฉีดฮอร์โมน ออกซิโตซิน (Oxytocin) หลังคลอดทันที

สรุป
การป้องกันโรคในโคนมเป็นสิ่งสำคัญ ซึ่งถ้าเกิดขึ้นกับโคนมแล้วจะทำให้สูญเสียรายได้และอาจขาดทุนมากขึ้น การจัดการอาหารที่ดี ทั้งการหาวัตถุดิบที่มีคุณภาพ การให้อาหารสัดส่วนอาหารข้น และอาหารหยาบที่ถูกต้องตามความต้องการของร่ายกายแต่ละช่วงการสให้นม การเผ้าดูคะแนนร่างกายให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม สภาพโรงเรือนที่ดีหลายๆ ปัจจัยจะช่วยป้องกันโรคโคนมได้ อีกทั้งการป้องกันโรคจากภายนอกฟาร์ม เช่น การพ่นสเปรย์น้ำยาฆ่าเชื้อล้อรถ การทำบ่อจุ่มล้อรถฆ่าเชื้อก่อนเข้าฟาร์ม รวมทั้งการอาบน้ำและเปลี่ยนชุดก่อนเข้าฟาร์ม จะช่วยห้องกันโรคโคนมได้อย่างมีประสิทธิภาพ

* * * * *

ที่มา : คู่มือการเลี้ยงโคนม สำหรับเกษตรกร โดย CPF